+1 səs
195 baxış

Qütb parıltısı

3 Cavab

0 səs

Atmosferin ən cazibədar optik hadisələrindən biri də  qütb parıltısıdır. Bu hadisəni yüksək enliklərdə, Yerin maqnit qütblərinə yaxın sahələrdə müşahidə etmək olar. Nadir hallarda bu hadisə digər yaxın enliklərdə də qeydə alınır. Qütb parıltıları müxtəlif formalarda üzə çıxır. Qurşaq, qövs, lentvari şüalar axımı, tac və s. çox vaxt isə göydən asılmış teatr pərdəsi şəklində diqqəti cəlb edir. Qütb parıltıları fasiləsiz formasını dəyişir: yığılır, sıxılır, açılır, salxımlanır, enir, qalxır və s. Mənzərələr aramsız bir-birini əvəz edir. Parıltının rəngləri müxtəlifdir: ağ-mavi, ağ-qırmızıvari, bənövşəyi. Bəzən qütb parıltıları rəng çalarlarının müxtəlifliyinə görə rəngarəng ipək parçanı xatırladır. Lakin ən çox mavi-ağ rəng çalarlı parıltılar diqqəti cəlb edir. Rəngarəng parıltılar az müşahidə edilir.

Qütb parıltılarının əsas səbəbi yüklənmiş günəş şüaları axımı ilə Yerin maqnit qütblərinin qarşılıqlı təsirləridir. Bu proses atmosferdə 60 m-dən 200-300 km-ə, bəzən isə 1000 km-ə yaxın hündürlüklərdə yaranır. Qütb parıltısı həmişə Günəş aktivliyinin artdığı vaxtlarda baş verir. Eksperimentlər nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, atmosferdə xüsusi birləşmələrin, bərk tullantılann miqdarı artdıqca qütb parıltıları prosesi də sürətlənir. Əgər belə tullantılar zəruri hündürlükdə toplana bilərsə, günəş aktivliyi olmadıqda belə, süni qütb parıltıları baş verə bilər.

0 səs
Yalnız yuxarı enliklərdə müşahidə olunan təbiətin gözəl optiki hadisələrdən biridir. Əksər hallarda qütb parıltısı mavi-ağ olur və yalnız nadir hallarda çoxrəngli parıltıya təsadüf etmək olar. Qütb parıltısı Yer kürəsinə yerətrafı kosmik mühitdən geomaqnit sahənin güc xətləri istiqamətində hərəkət edən yüklü hissəciklərin atmosferin yuxarı qatların bombalaması nəticəsində yaranır. Qütb parıltısı bir neçə saatdan bir neçə günə qədər davam edir və öz qeyri adi gözəlliyi ilə insanları valeh edir.
0 səs
Termosferdə, adətən, 80 km-dən 500 km-ə, bəzən 1000-1200 km-ə qədər yüksəklikdə müşahidə olunan işıqlanma hadisəsi.

Qütb parıltısı Günəşin fəaliyyəti nəticəsində kosmosa atılan külli miqdarda yüksək enerjili elektron və ionların Yerin maqnit sahəsinə daxil olması zamanı yaranır. Maqnit sahəsinə düşən elektronlar fizika qanunlarına uyğun olaraq qütblərə doğru hərəkət edir. Qütblərə toplanan yüklərin təsirindən hava atomları ionlaşır və “həyəcanlanır”. Nəticədə qütb parıltısı əmələ gəlir. Belə parıltı Yerdən saçaq, pərdə və daraq şəklində görünür.

Oxşar suallar

+2 səs
5 cavab
soruşub 18 Apreldə anonim Şəhər, Ölkə, Coğrafiya bölməsində
...