+2 səs
111 baxış
Terminlər, Sözlər bölməsində
"Ağzı açıla (ayrıla) qalmaq" ifadəsi

1 cavab var:

0 səs
Heyrətlənmək, hədsiz təəccüblənmək, bir anlığa yerində donub-qalmaq.

İnsan instinktlərinin vəziyyəti ilə bağlı yaranmış bu ifadə müəyyən elmi mülahizələrdən qaynaqlanır.

Adətən, dil faktlarında həmişə həm hissi, həm də əqli cəhətlər özünü göstərir. İnsan hissləri dil faktlarından başqa, digər vasitələrlə də ifadə olunur. Vaxtilə hisslərin ifadə üsulu və vasitələrini öyrənməklə məşğul olan ingilis təbiətşünas alimi Çarlz Darvin (1809–1882) göstərirdi ki, insanlara xas olan jestlər və ifadəli hərəkətlər rüşeym halında ali heyvanlara da xasdır. Həm də bu hərəkətlər müəyyən əsəb qıcıqlandırıcıların təsiri ilə meydana gələn xüsusi reflekslərdən ibarətdir. Odur ki təəccüblənəndə adamın ağzının açılmasını Ç.Darvin tənəffüs orqanlarının quruluşu ilə, çənəni saxlayan əzələlərin hərəkətsizliyi ilə əlaqələndirirdi.

İngilis bioloqu Karl Pirson (1857–1936) isə bu hadisəni başqa cür izah etmişdi. Onun fikrincə, adamlar təəccüb və qorxudan ona görə gözlərini və ağızlarını açırlar ki, bu təəccüb və qorxunu yaradan obyektləri daha yaxşı qavramağa cəhd göstərirlər. Guya yaxşı qavranılmış təhlükədən daha asanlıqla və əlverişli şəkildə yaxa qurtarmaq mümkündür. Ağızın açılması belə vəziyyətlərdə qulağın yaxşı eşitməsinə kömək edir.

Başqa bir mülahizəni isə həkimlər irəli sürmüşlər. Onlar göstərirlər ki, kiçik heyvanların balaları yemək vaxtı çatanda ağızlarını açırlar ki, onları yemləsinlər. Eynilə bunun kimi, körpə uşaqlar da görmə və eşitmə orqanlarına edilən hər hansı bir təsirdən ağızlarını açırlar, sanki bununla yeməyə, yaxud süd əmməyə hazırlaşırlar. Bu adət irsən keçir, insanın bütün həyatı boyu davam edir. Beləliklə də «ağzı açıla (ayrıla) qalmaq» hərəkəti qorxu və təəccüb zamanı üzə çıxan səciyyəvi bir reaksiya kimi özünü göstərir.

Oxşar suallar

+2 səs
1 cavab
soruşub 09 Yanvarda anonim Terminlər, Sözlər bölməsində
+2 səs
1 cavab
soruşub 09 Yanvarda anonim Terminlər, Sözlər bölməsində
+2 səs
1 cavab
soruşub 10 Yanvarda anonim Terminlər, Sözlər bölməsində
+2 səs
1 cavab
soruşub 10 Yanvarda anonim Terminlər, Sözlər bölməsində
+3 səs
1 cavab
soruşub 10 Yanvarda anonim Terminlər, Sözlər bölməsində
...