+1 👍
177 👀
Elm, Təhsil, Dillər

Yer necə yaranıb? 

1 Ответ

+1 👍
 
Лучший ответ
Günlərin birində insan Ayla, başqa planetlərlə maraqlanmağa, onları öyrənməyə başladı. Amma nə qədər maraqlı olsa da, o hələ də Yerin quruluşunu dəqiq bilmir.

Bu sualın təxmini cavabı belədir: Yer Planeti özlüyündə nəhəng bir kürə, yaxud əsasən qaya süxurlarından ibarət olan bir sferadır. Yerin nüvəsi də sərtdir, çünki onun daxilindəki süxurlar dəhşətli bir təzyiq altında qərar tutub.

Gəlin, bu məqamı daha diqqətlə araşdıraq. Yer qabığı 18-50 kilometr qalınlığı olan, sıx qaya süxurlarından ibarət bir qatdır. Bu qata “İitosfer” də deyirlər. Qabığın üst qah qitələri yaradır, çökəklərdə isə dənizlər, okeanlar, qitələrin daxilində yerləşər göllər qərar tutur. Yer səthindəki sulara: okeanlara, dənizlərə, göllərə, çaylara və bütün kiçik su mənbələrinə “hidrosfer” deyilir.

İnsarı Yer qabığırın yalnız lap üst qatını öyrənə bilib deyə, planetimizin içəndən necə göründüyündən danışmaq bizim üçüri çətindir. Dərin neft quyuları, mədən şəxtaları qazarkən biz görürük ki, quyu dərinləşdikcə onun içindəki temperatur da arbr. Təxminən 3,5 kilometr dərinlikdə olan temperatur artıq suyu qaynadacaq dərəcədədir. Alimlər Yerin daxili quruluşu nü öyrənərkən onların köməyinə zəlzələlərin tədqiqatı yetdi. İndi onlar belə hesab edir ki, böyük dərinliklərdə temperatur Yer qabığındakı qədər sürətlə artmır. Odur ki, Yer planetinin nüvəsindəki temperatur 5500 dərəcədən çox deyil. Heç şubhəsiz ki, bu da çox böyuk temperaturdur, çünki artıq 1200 dərəcədə bütün qaya süxurları əriyir.

Yer qabığı iki qatdan ibarətdir. Qitələr üçün bünövrə olan üst qat sərt qranitdən ibarətdir. Bu qranit təbəqəsinin altında “bazalt” adlandırılan süxurdan ibarət qalın və sərt qat yerləşir. Alimlər belə hesab edir ki, Yerin mərkəzində diametri 7 200 kilometr olan, ərimiş dəmirdər: ibarət nəhəng nüvə yerləşir. Mərkəzi nüvə ilə Yer qabığı arasında isə qalınlığı 35 min kilometr olan, “mantiya” adlandırılan bir təbəqə var, Belə təxmin edirlər ki, mantiyanın tərkibi “olivin” adlı, qaya süxurlarına bənzər süxurlardan ibarətdir.

Похожие вопросы

...